Historia zamku Karola w Dobrej

ZAMEK DOBRA

Początki miejscowości Dobra to XIII-XIV wiek. Dobra była położona przy starym i bardzo ważnym szlaku handlowym, wiodącym z Wrocławia przez Syców i Kalisz do Torunia. Gród należał do książąt piastowskich, którzy założyli zespół zamkowy w pobliskiej Oleśnicy zwany nie bez racji „Śląskim Wawelem". 14 kwietnia 1631 r. książę ziębicko-oleśnicki Karl Friedrich Podiebrad rozpoczął budowę zamku (wmurował kamień węgielny).

Już 29 września 1632 r. została ona ukończona, a od imienia fundatora zmieniono nazwę osady na Carlsburg (zamek Karola). W roku 1633 zamek „ozdobiono” wysoką wieżą obronną. Jaka była ówczesna budowla, którą wzniesiono na rozlewiskach rzeki Dobrej? Zapewne wejście zdobił portal z bogatym kartuszem z herbem księcia, analogicznym do tego z budynku bramy oleśnickiego zamku. Budowlę osłaniały typowe wały ziemne.

W 1647 r. w księdze chrztów kościoła w Dobrej wzmiankowany jest kasztelan (zarządca zamku) carlsburski Georg Neugeburg. W 1727 r. książę Carl Friedrich von Wittemberg-Oels, panujący w Oleśnicy w latach 1707-1737, wydzierżawił zamek wraz z folwarkiem i przyległym doń gospodarstwem, niejakiemu Wenceslausowi Sturzowi.

Po jego śmierci dobra przejął w dalszą dzierżawę, jego zięć Thomas Baldowski. Dobra oleśnickie graniczyły z rdzennie polskimi terenami, np. okręgiem myśliborskim. Baldowski zmarł 14 kwietnia 1775 r., po nim odziedziczył dzierżawę, także zięć, Carl Friedrich Reitsch, którego córka została wydana za książęcego radcę (Amtsrat) Wilhelma Seeligera, który następnie przeniósł się do Dobroszyc (zmarł 14 maja 1810). Od 1798 do 8 XI 1803 dzierżawcą był Caspar Balthasar Jäckel. Następnie Johan Friedrich Hüber i Johan Friedrich Züchner do 1826 r. Po jego śmierci dzierżawę Karlsburga przejął po nim Wilhelm Seeling i jego zięć, także urzędnik książęcy, w latach 1850-59, władał także folwarkiem Opelnu i Neugarten.

Dwór pełnił rozmaite funkcje. Niepotrzebny rodzinie książęcej mieścił spichlerz, skład, gospodę. Niektórzy podają, że także archiwum książęce (być może, że tylko w czasach wojen). Fakt, że we dworze od 1675 r. mieściła się rezydencja wdowia, nie znalazł potwierdzenia u wiarygodnych historyków.

Następnym dzierżawcą majątku był Edwin Seelinger, który zmarł bezpotomnie w 1905 r. Przez te lata oba dominia (Dobra i Karlsburg) były w posiadaniu jednej rodziny. Lutsch w 1889 r. podaje, że dwór był już zrujnowanym spichlerzem (Schüttboden). Następnie dobra przejął w dzierżawę Kurt Fischer (1881-1918) z Sorau/Żary. Prawdopodobnie zginął w nieszczęśliwym wypadku. Został pochowany na cmentarzu w Dobrej. Jego grób zachował się do czasów współczesnych.

Kurt Fischer, znany jako nadinspektor zarządu dóbr lennych, ostatni dzierżawca Karlsburga, zainicjował w latach 1909-1910 odbudowę dworu. Autorzy katalogu zabytków podają, że projekt wykonał berliński architekt królewski Struckmann, a prace prowadził architekt Templin. Fakt ten potwierdzają autorzy katalogu zabytków, nie podając żadnych źródeł. Krótko po śmierci swojego męża, Carolla wyszła za mąż za D. Rennera, rotmistrza Dragonów, który udzielał się w kościele i w organizacji kombatanckiej, założonej w 1924 r. We wrześniu 1930 r. po sprzedaży majątku rodzina Renner przeniosła się do Wrocławia, a rotmistrz zainicjował budowę pomnika rotmistrza hrabiego von Ritshofena. Jego dwaj synowie polegli na froncie II wojny światowej. Po wojnie zamek pełnił funkcję Domu Repatrianta, a następnie działał jako Dom Pracy Twórczej. W zamku mieściła się także szkoła wiejska.

W roku 1994 r. Zamek przeszedł w prywatne ręce.